INVESTITORSKI URBANIZAM: U Istočnoj Ilidži planirana izgradnja 28 novih zgrada

Nacrt izmjena Regulacionog plana „Škrbino polje” izazvao je brojna negodovanja mještana ovog dijela opštine koji godinama ukazuju na nezakonitosti u vezi sa samim postupkom izrade plana. Problem je i postojeća infrastruktura, te pogodovanja investitorima zbog kojih se zanemaruju svi aspekti humanog naselja. Gorenavedeno Famosovo zemljište nedavno je postalo vlasništvo opštine Istočna Ilidža. Iz Opštine navode da je sve u skladu sa zakonom.

Piše: Sanja Vasković

Naslovna fotografija: SPIN Info

Intenzivna gradnja u Istočnom Sarajevu uzima maha. Na prostoru opštine Istočno Novo Sarajevo skoro da više nema opštinske zemlje na kojoj bi se moglo graditi. 

Skorije rušenje hala nekadašnjeg industrijskog giganta FAMOS-a i prodaja zemljišta u centru opštine radi izgradnje stambenih objekata izazvali su revolt građana ove, ali i susjednih opština. 

Nadležna inspekcija nema odgovore da li je izgradnja u skladu sa zakonom. Zemljište je pod teretom zbog dugovanja nekadašnje fabrike. 

No, susjedna opština, odnosno Istočna Ilidža, takođe planira betonirati zemljište koje je nekada bilo u vlasništvu fabrike, a sad je vlasništvo Opštine Istočna Ilidža.

Pogodovanje investitorima?

Nacrt regulacionog plana „Škrbino polje”, u kojem se nalazi tzv. Famosovo naselje, koje su izgradili radnici ove fabrike, predviđa betoniranje desetina dunuma zemljišta, odnosno izgradnju velikog broja stambenih objekata.

Godinama, broj obekata se povećavao.

Plan iz 2011. (lijevo) i Plan iz 2023. (desno)

No, skorašnje izmjene regulacionog plana predviđaju potpuno novi izgled ovog područja.

Za stanovnike ovog naselja, očigledno je da planirana izgradnja nije u skladu sa zakonom. 

Osim toga, tokom rasprava vezano za nacrt regulacionog plana, nadležnim organima ukazivali su na brojne probleme koje bi takva izgradnja uzrokovala.

No, ni opština ni projektanti nemaju sluha za prijedloge mještana, pričaju nam stanovnici ovog naselja.

„Imali smo petnaestak prijedloga, od kojih se većina ticala položaja zgrada. Neke smo tražili da pomjere par metara, neke da zarotiraju, na nekim mjestima smo tražili proširenje parkinga, tražili smo čak da se proširi obuhvat… Međutim, na javnoj raspravi smo slušali kako nam jedan po jedan prijedlog odbijaju i bili smo u nevjerici da se to dešava. Nismo ugrozili ni investitore ni opštinu, kojoj je očigledno u interesu da se gradi što više objekata i da ti objekti budu što veće spratnosti. Osim za tri zgrade koje su nam direktno pred vratima, na 15 metara, nismo čak tražili ni smanjenje spratnosti. Računica za sve investitore bila je ista, isto kvadrata, samo da se drugačije organizuje, ali nas nisu saslušali”, kaže za SPIN info Miloš Moravac stanovnik Famosovog naselja.

Štaviše, nakon održane javne rasprave Opština Istočna Ilidža je dodala četiri nove zgrade.

Prema trenutnom nacrtu, na ovom području je planirana izgradnja 28 zgrada.

Prijedlog april 2026. (lijevo) i Prijedlog avgust 2025. (desno)

Niču zgrade sa sedam spratova, postojeća infrastruktura ne zadovoljava potrebe 

Ovo područje  je u prethodne tri godine plavilo čak dva puta.

Zbog štete na stambenim objektima, stanovnici naselja su u martu održali sastanak sa predstavnicima opštine Istočna Ilidža i vodovodnog preduzeća. Navode da obećanja koja su tada dobili nisu ispunjena. Osim toga,  ističu da je potrebno urediti postojeću infrastrukturu pa tek onda razmišljati o novoj izgradnji. 

„Nama ni postojeća kanalizacija ne može da izdrži, pa smo proljetos imali poplave i izlivanje fekalija u podrume i garaže, a sada neko planira još hiljadu novih stanova. U Gatačkoj ulici i dalje stoje otvorene kanalizacione cijevi, ljeti se od smrada ne može izaći napolje, a niko godinama ništa ne preduzima. Zimi nam se ulice ne čiste kako treba, a komunalne naknade se uredno naplaćuju”, priča nam Božo Crnjak, još jedan stanovnik Famosovog naselja, pitajući se kome je u interesu da se u već izgrađenom naselju podižu nove zgrade sa sedam spratova.

Blagoje Maljukan, koji u ovom naselju živi 23 godine, podsjeća da su radnici Famosa sopstvenim sredstvima finansirali struju, vodu, asfalt, kanalizaciju, sadili drveće, napravili mali park te da posljednjih godina nema ni organizovanog čišćenja snijega.

Mještani kažu da su nadležni zaboravili na ljude, ali i da plan zaštite životne sredine nije urađen, iako je obavezan.. Postojeći nacrt regulacionog plana predviđa i sječu drveća koje su mještani posadili.

„Sad hoće da grade nove zgrade… Zelenilo, odnosno drveće koje je raslo 20 godina da unište, da unište trotoare i pretvore ih u parkinge”, naglašava Maljukan.

Foto: ustupljena fotografija

Bivši direktor: Sve što žele od FAMOS-a je zemljište i izgradnja zgrada

Mještani navode i da je samo zemljište na kome se planira novo naselje opterećeno spornim imovinsko- pravnim odnosima.

Naime, regulacioni plan se odnosi na zemljište koje je prethodno bilo upisano kao vlasništvo Famosa a.d. Istočno Sarajevo.

Rješenjem Republičke uprave za geodetske i imovinsko-pravne poslove RS iz 2024. ovo zemljište je, zbog neprivođenja namjeni, prepisano na opštinu Istočna Ilidža.

Mještani čitav ovaj postupak pred RUGIPP-om ocjenjuju nezakonitim, imajući u vidu i to da je zemljište namijenjeno stambenom zbrinjavanju radnika. Podsjećaju da su i sami ulagali u izgradnju naselja te da je i te kako privedeno namjeni.

Bivši generalni direktor FAMOSA iz vremena kada je ovo preduzeće zapošljavalo hiljade ljudi, Risto Dabić, podsjeća da je FAMOS proglašen državnim preduzećem od strateškog značaja za Republiku Srpsku 2008. godine, a sada je potpuno zanemaren i ostavljen da propadne.

„ Sada gledam kako hoće bivšim radnicima pred njihovim vratima da podignu naselje koje će da svjedoči da smo opljačkani i da nismo mogli ništa da uradimo povodom toga. Nažalost, institucije koje bi trebale da nas zaštite i spriječe ovo što se dešava su zakazale, kao da ne postoje. Donošenje ovog regulacionog plana je samo završni čin jedne društvene realnosti, da ne kažem tragedije. Mi više u ovom gradu ne proizvodimo ništa, a ovaj grad je nastao na par preduzeća koji su ljudima davali nadu da mogu ovdje opstati dok nije bilo ničega, dok je ovo bila ledina” ”, kaže Dabić za SPIN Info.

Dodaje da je FAMOS imao viziju da zaposli ljude, da tim ljudima obezbijedi krov nad glavom, da ih izvuče iz kolektivnog smještaja, a danas samo ostaju dugovi prema radnicima, neisplaćene plate i planovi za naselje koji su otišli u suprotnom smjeru od onoga što su oni zamišljali.

Mještani Famosovog naselja tvrde da za donošenje Regulacionog plana „Škrbino polje” ne postoji važeći planski osnov.

Prostorni plan Grada Istočno Sarajevo, kao i Urbanistički plan za područje tadašnjih opština Srpska Ilidža i Srpsko Sarajevo istekli su 2025. godine.

„Ukoliko ne postoji važeći strateški planski dokument koji predstavlja osnov za donošenje regulacionog plana, zakonitost cijelog postupka donošenja plana ozbiljno je dovedena u pitanje”, navodi se u prijavi koju su mještani Famosovog naselja uputili Republičkoj urbanističko- građevinskoj i ekološkoj inspekciji.

Od inspekcije traže da hitno postupi po zahtjevu, utvrdi navedene nezakonitosti i zaustavi proceduru usvajanja Regulacionog plana „Škrbino polje” u Istočnoj Ilidži.

Istočna Ilidža: S naše strane postoji maksimalna transparentnost, saradnja i razumijevanje

Iz Opštine Istočna Ilidža podsjećaju da je za primjedbe građana u vezi sa potencijalnom izgradnjom stambenih i drugih objekata odgovoran nosilac izrade plana, u ovom slučaju firma „UNIS Institut” sa sjedištem u Palama. 

Kada je u pitanju Opština Istočna Ilidža, naglašavaju da je sve transparentno i u skladu sa zakonom.

„Građani su dali svoje primjedbe, nosilac izrade plana je odgovorio onako kako je odgovorio, neke je prihvatio, a neke je odbio. Oni (građani o. p. a.) to cijene da je nešto minimalno, da li je minimalno ili onoliko koliko oni misle da treba sigurno nije, u svakom slučaju zakonito je”, pojašnjava u razgovoru za SPIN Info načelnica Odjeljenja za prostorno uređenje i ekologiju u Opštini Istočna Ilidža Jelena Gotovac.

Kada je riječ o nevažećim prostornim i urbanističkim planovima Gotovac navodi da je urbanistički inspektor utvrdio da su u vrijeme pokretanja procedure izrade regulacionog plana svi planovi bili važeći, te da je građanima sve ovo tokom javne rasprave predočeno.

Komentarišući žalbe na postojeću infrastrukturu Gotovac navodi da je načelnik Marinko Božović zadužio opštinska odjeljenja da zajedno sa nadležnim preduzećem izađu na lice mjesta.

„Prilikom izlaska na teren vodovodno preduzeće nijedan šaht nije mogao otvoriti… Da bi detektovali šta je u pitanju, izaći ćemo opet i razgovarati s ljudima, sve što se bude zahtijevalo. S naše strane postoji maksimalna saradnja”, zaključuje Gotovac.

Regulacioni plan „Škrbino polje” još uvijek se nije našao pred odbornicima Skupštine opštine Istočna Ilidža.