Bilećani traže 50 godina zaštite prostora, inspekcija naredila obustavu izrade plana za „Bileću 1“

Omladinska organizacija „Podosoje“ predala je inicijativu za zoning plan kojim bi se šest lokaliteta uz Bileću zaštitilo od izgradnje industrijskih energetskih objekata. U međuvremenu je republički inspektor utvrdio nepravilnosti i naložio obustavu izrade regulacionog plana za solarnu elektranu „Bileća 1“. Prema saznanjima Gerile, načelnik Miodrag Parežanin na posljednjoj sjednici Skupštine opštine najavio je nastavak investicije uz pomjeranje granica obuhvata.

Piše: Dejan Rakita/Gerila

Omladinska organizacija „Podosoje“ saopštila je da je Skupštini opštine Bileća predala inicijativu za izradu zoning plana kojim bi se prostor Vlahinje, Hadžbegovog brda, Modropca, Dubovca, Iline glave i Tuhora zaštitio od izgradnje industrijskih energetskih objekata, posebno solarnih parkova i vjetroelektrana. Traže da plan važi 50 godina i da se njime dugoročno sačuvaju zemljište, prirodni resursi i uslovi za život lokalnog stanovništva.

Zahtjev za pola vijeka zaštite dolazi nakon što je ministar energetike i rudarstva Republike Srpske Petar Đokić 30. septembra ove godine sa firmom „Solar Agroland“ potpisao ugovor o koncesiji za solarnu elektranu „Bileća 1“, takođe na 50 godina.Stanovnici koji su početkom oktobra pred Opštinu doveli traktore i stoku sada traže da se prostor od kojeg žive zaštiti planskim dokumentom.

Predsjednik Omladinske organizacije „Podosoje“ Božo Trklja za Gerilu objašnjava da su za pripremu inicijative okupili tim u kojem su inženjeri arhitekture i građevine, pravnici, ekonomisti i magistri geologije.

“Naš tim je pripremio prijedlog zaštite neposredne okoline urbanog dijela Bileće, koji bi se naslonio na postojeći urbanistički plan”, rekao je Trklja za Gerilu.

Inicijativa za plansku zaštitu prostora se, prema Trkljinim riječima, oslanja na podršku više od 3.000 punoljetnih građana Bileće koji su potpisali peticiju protiv izgradnje solarne elektrane „Bileća 1“.Organizatori su taj broj potpisa saopštili još na protestu održanom 2. oktobra, a sada traže da Skupština opštine uvaži zahtjeve građana pokretanjem izrade zoning plana.

Inicijativa Omladinske organizacije „Podosoje“ za izradu zoning plana predata je na protokol Skupštinu opštine Bileća i Odjeljenje za prostorno uređenje i stambeno-komunalne poslove prije dva dana, 19.oktobra. Organizacija njome traži pokretanje izrade plana kojim bi se na šest predloženih lokaliteta izričito zabranila izgradnja industrijskih energetskih objekata.

Uz inicijativu je dostavljena karta na kojoj su označene površine predložene za zaštitu uz grad i prigradska naselja. Riječ je o prijedlogu obuhvata budućeg plana, o kojem bi nadležne opštinske institucije tek trebalo da odlučuju.

„Cilj je da se na ozbiljan i dugoročan način zaštite prostor, prirodni resursi i interesi građana, uz izričitu zabranu izgradnje industrijskih energetskih objekata. Tražimo odgovorna planska rješenja koja će sačuvati zemlju, vodu, poljoprivredu i budućnost naših sela“, poručuju iz „Podosoja“.

Podnosioci prostor obuhvaćen inicijativom opisuju kao prirodni, poljoprivredni i izletnički pojas uz Bileću, izložen pritiscima za promjenu namjene zemljišta. Upozoravaju na posljedice koje bi industrijska gradnja mogla imati po stočarstvo, pčelarstvo, zemljoradnju i mogućnosti razvoja ruralnog turizma.

„Zaštita prostora mora biti jasno definisana planom, a ne prepuštena naknadnim odlukama o promjeni njegove namjene“, dodaje Trklja ispred ove organizacije za Gerilu

Inspekcija utvrdila nepravilnosti i naredila obustavu izrade plana

Pored inicijative za zaštitu prostora, organizacija je podnijela i prijavu republičkoj urbanističko-građevinskoj inspekciji zbog nepravilnosti prilikom izrade regulacionog plana za solarnu elektranu „Bileća 1“.

Odgovor inspekcije potvrđuje da su u tom postupku utvrđene nepravilnosti i da je naložena obustava izrade plana do njihovog otklanjanja.

U obavještenju Inspekcije od 16. oktobra, upućenom Omladinskoj organizaciji „Podosoje“, navodi se da su utvrđene nepravilnosti kojima se krše odredbe Zakona o uređenju prostora i građenju i Pravilnika o načinu izrade, sadržaju i formiranju dokumenata prostornog uređenja. 

Vanredna inspekcijska kontrola obavljena je 12. oktobra, a kontrolisano je opštinsko Odjeljenje za prostorno uređenje i stambeno-komunalne poslove, u oblasti sadržaja i postupka donošenja regulacionog plana „Solarna elektrana Bileća 1“.

Zbog toga je, prema obavještenju, postupajući inspektor donio rješenje kojim je nadležnom opštinskom odjeljenju „naređena obustava izrade predmetnog plana do otklanjanja utvrđenih nepravilnosti“.

Organizacija Podosoje je u ranijoj prijavi upozoravala na prekoračenje rokova, neobavještavanje vlasnika, netačnu imovinsku dokumentaciju i nedostajuće saglasnosti.

Nalog se odnosi na obustavu izrade regulacionog plana do otklanjanja nepravilnosti, ali, barem zasad, u obavještenju nema odluke o raskidu ranije zaključene koncesije.

Načelnik Bileće najavljuje nastavak investicije

Prema saznanjima Gerile, načelnik Bileće Miodrag Parežanin na sjednici Skupštine opštine održanoj 20. oktobra poručio je da se nastavlja sa investicijom, uz pomjeranje granica njenog obuhvata.

Inicijativom „Podosoja“ zahtijeva se dugoročna zaštita imenovanih lokaliteta, kroz plansku zabranu industrijskih energetskih objekata na tom području.

„Sada ostaje da vidimo da li će Skupština opštine da uvaži ovu inicijativu“, poručuju iz organizacije Podosoje i dodaju da su uputili dodatne predstavke na više adresa te da čekaju odgovore nadležnih.

Kako je Gerila ranije izvijestila, ugovor za „Bileću 1“ potpisan je dok regulacioni plan još nije bio završen, a stanovnici su upozoravali na neriješene imovinsko-pravne odnose, zaštitu izvorišta Oko i blizinu aktivnog vojnog strelišta.

Ministarstvo energetike i rudarstva RS najavilo je elektranu snage 270 megavata, sa baterijskim sistemom za skladištenje energije, i investiciju procijenjenu na 277,7 miliona KM. Prema ranije dostavljenom kartografskom prikazu, planirani obuhvat elektrane iznosi 312,9 hektara.

Miloš Bošnjak, stanovnik Podosoja, ranije je za Gerilu upozorio da taj obuhvat uključuje privatne parcele i veliki zemljišni blok u suvlasništvu Republike Srpske, Opštine Bileća i više od 140 fizičkih lica. Prema njegovim navodima, za privatne suvlasnike nisu razjašnjeni udjeli niti položaj i površina zemljišta koje im pripada.

Tek nakon potpisivanja ugovora o koncesiji za „Bileću 1“, ministar Petar Đokić najavio je da tek slijedi procjena uticaja na životnu sredinu uz učešće stanovnika te poručio da će projekat morati biti izmijenjen, a elektrana udaljena od vodozaštitne zone, ako se potvrde upozorenja o ugrožavanju izvorišta Oko, iz kojeg se Bileća snabdijeva pitkom vodom.

Vladimir Topić iz Centra za životnu sredinu ranije je za Gerilu kritikovao odluku da se koncesija dodijeli uprkos zahtjevima stanovnika da se sporna pitanja prvo riješe.

„Bez jasne koncesione politike i bez jasnog plana u pogledu izgradnje solarnih elektrana na području Republike Srpske, Vlada pravi novi problem i dodjeljuje koncesiju“, rekao je Topić.

Za domaćinstva koja koriste to zemljište, posljedice odluka o njegovoj namjeni imaju sasvim konkretno značenje. Novica Šešlija, stočar iz Podosoja, na protestu 2. oktobra rekao je da ima 35 grla goveda i da se ponovo kreditno zadužio kako bi kupio još deset.

„Ako se na ovom prostoru izgradi solarna elektrana, ja više nemam gdje da napasam stoku. Za mene i moju porodicu to znači da više nemamo uslove za opstanak“, upozorio je tada Šešlija.

Pred opštinskim vlastima sada su inspekcijski nalog za obustavu izrade regulacionog plana do otklanjanja nepravilnosti i zahtjev stanovnika za dugoročnu zaštitu prostora. Iz „Podosoja“ očekuju da se podrška više od 3.000 građana pretoči u odluku o pokretanju izrade zoning plana.