Суб. дец 3rd, 2022

Institucije u Republici Srpskoj godinama nezakonito naplaćuju participaciju za srednje škole

Institucije u Republici Srpskoj godinama nezakonito naplaćuju participaciju srednjoškolcima, odnosno njihovim roditeljima u iznosima od 50 maraka.

 

Na ovaj način prikupljeni su milionski iznosi, ali bez jasnih i preciznih podataka o tome kako su i gde zaista utrošeni. Prema podacima Ministarstva prosvjete i kulture, u Republici Srpskoj srednju školu  pohađa oko 36.000 đaka.

 

Nezakonito otimanje novca od roditelja aminovali su kontradiktorni članovi zakona. U cilju informisanja javnosti, istražili smo ko je uopšte odgovoran za problem o kojem niko, sem rijetkih do sada nije ni postavljao pitanja.

 

Nejasan zakon

 

Odredbama člana 158. Zakona o srednjem obrazovanju i vaspitanju Republike Srpske propisano je da se sredstva za rad škola obezbjeđuju iz budžeta Republike, budžeta jedinice lokalne samouprave i drugih izvora. Iz budžeta jedinica lokalne samouprave obezbjeđuju se sredstva za materijalno poslovanje srednjih škola, odnosno sredstvo za grijanje, struju, vodu, sredstva za održavanje higijene, investiciono održavanje, kancelarijski materijal, komunikacione usluge, nabavka svjedočanstava, diploma, prijava, i slično.

 

Istim zakonom propisano je da je u javnim srednjim školama školovanje redovnih učenika besplatno.

 

Prema odredbama člana 161. stav 1. Zakona o srednjem obrazovanju i vaspitanju RS propisano je da učenici obezbjeđuju sredstva za udžbenike, priručnike, osiguranje učenika, kupovinu svesaka, ličnu opremu za rad, prevoz i ekskurzije.

 

Ono što je srž problema u aferi participacije, leži u istom članu zakona, ali stavu 3. Naime, ovim stavom propisano je da škola može na početku školske godine od učenika naplatiti participaciju, a sredstva će se koristiti za: osiguranje učenika, kupovinu svjedočanstava, diploma, svesaka i slično.

 

Jasno je da su određene obaveze iz stava 1. i 3. u suprotnosti, a imajući u vidu da stav 1. propisuje da učenici sami obezbjeđuju sredstva za osiguranje učenika i kupovinu svesaka, dok stav 3. propisuje da škola može od učenika da uzme novčana sredstva za istu namjenu.

 

Ministarstvo prosvjete i kulture RS potvrdilo je da je njihova preporuka da iznosi participacije budu do 50 maraka, ali ističu kako nemaju ništa sa plaćanjem i kontrolom, već jedinice lokalne samouprave, odnosno opštine.

 

Roditelji ogorčeni

 

Iako su participacije stavka koja nije od juče, niko se zvanično nije bunio godinama, što je školama u Srpskoj omogućilo da se domognu milionske cifre po osnovi koja uopšte nije u skladu sa pozitivnim zakonskim propisima.

 

Miroslav B. iz Banjaluke, otac srednjoškolca, ogorčen je na institucije i nejasne zakonske akte koji kako kaže, svakog normalno čoveka dovode do ludila.

 

U šoku sam, jer se ta participacija godinama plaćala u srednjim školama. Istovremeno, đacima se i pored toga stalno uzimao novac po različitim osnovama, te za krečenje učionica, stavljanje roletni kada su vrućine i slično, nabavke toalet papira, pa se sa razlogom postavlja pitanje gde je sve ove godine završavao novac od navodnih participacija. Nažalost, svi smo mi to znali, ali niko nije postavljao pitanja tamo gde ih je trebao postavljati– upitao je ogorčeni Banjalučanin.

 

Ana S. iz Bijeljine takođe ističe da je pored participacije nerijetko morala izdvajati novac i za druge potrebe u školi koju pohađa njena kćerka.

 

Početkom svake školske godine od đaka, odnosno njihovih roditelja traži se uplata od 50 maraka na iznos participacije. Do koje mjere je ovo bilo obavezno, dovoljno govori da su đaci koji je uplaćuju javno prozivani u učionicama. Iskrena da budem, niko se zvanično nije ni bunio zbog toga, mada se uvijek po kuloarima mogla čuti priča na šta se taj novac uopšte troši, te zbog čega tokom školske godine uzimaju novac po drugim osnovama, odnosno nabavke određenih predmeta koje bi svaka škola morala imati- izjavila je Ana S. za Gerilu.

 

Dodaje kako je ne čudi informacija da je participacija bila sve vrijeme nezakonita, ali da su građani sami krivi, jer ne poznaju svoja prava.

 

Škole ćute

 

Iako smo pitanja poslali srednjim školama od Trebinja do Banjaluke, o načinu trošenja novca dobijenog od participacija, kao i kolike iznose participacija plaćaju đaci u svojim opštinama, jasne i precizne odgovore nismo dobili.

 

Jedini odgovor, dobili smo iz JU Gimnazija „Filip Višnjić“ u Bijeljini.

 

Podaci o visini participacije, načinima i proceduri plaćanja objavljeni su na zvaničnom sajtu škole. Ostale informacije koje ste tražili možete dobiti od nadležnih službi Grada Bijeljine– navodi se u kratkom odgovoru.

 

Ombudsman utvrdio nezakonitosti

 

Dario Sandić, advokat iz Banjaluke, pokrenuo je pravnu bitku o participacijama i dobio potvrdu da su one nezakonito naplaćivane.

 

– Ombudsmen Bosne i Hercegovine je po mojoj pritužbi donio preporuku broj Ž-BL-05-834/19 kojom je utvrdio da je naplata participacije u srednjim školama nezakonita, s obzirom da ne postoji akt kojim je utvrđeno u kojem iznosu će se ova participacija naplaćivati, te za koje namjene će se sredstva koristiti. Ombudsmen je naložio ministarstvu prosvjete da donese podzakonski akt kojim će urediti pitanje visine participacije kao i njenu namjenu, što Ministarstvo ni do danas nije učinilo– istakao je advokat Sandić.

 

Dodaje kako u svemu postoji još jedan problem koji se odnosi na nenamjensko trošenje novca koji se uzima od učenika, kao i ne postojanje kontrole utroška ovih sredstava.

 

Zahtjev za pristup informacijama srednjim školama u Banjaluci među kojima i pitanje na koje namjene su utrošena sredstva od participacije učenika za 2018, 2019, 2020. i 2021, ali su odgovori bili identični.

 

– Odgovori svih škola su bili jednoobrazni kao da ih je jedna osoba pisala, ali niti jedan dopis škola nije dao odgovor niti na jedno moje postavljeno pitanje. Iz ovoga jasno proizlazi da nešto nije u redu sa utroškom novca koji škole godinama nezakonito uzimaju od učenika, a u pogledu namjenskog trošenja. Svakako ću istrajati u namjeri da utvrdim gdje, kako i ko je novac trošio, te tražiti odgovornost onih koji su postupali nezakonito. Ovo je još jedan pokazatelj da nosioci društvenih funkcija u Srpskoj nemaju niti morala niti etike niti bilo kakvih skrupula, kada su u stanju da na djeci, odnosno od djece, uzimaju novac. Još poraznije je to što se to radi uz saglasnost republičkih i gradskih vlasti koje bi trebalo da vrše kontrolu onih kojima daju novac i kojima su nadređeni, a ne da ih podstiču na ovakva nezakonita postupanja – zaključio je Sandić.

 

Prebacivanje odgovornosti

 

Ministarstvo prosvjete i kulture Republike Srpske navodi kako ne raspolaže podacima o visini navedenog iznosa, jer se sredstva ostvarena participacijom evidentiraju na Jedinstveni račun trezora jedinice lokalne samouprave kojoj određena škola pripada. Jedinica lokalne samouprave dužna je da obezbijedi račun posebnih namjena sa organizacionim kodom škole, te da školi osigura nesmetano raspolaganje sa punim iznosom uplaćenih sredstava koja se nalaze na ovom računu.

 

Škola i jedinica lokalne samouprave potpisuju ugovor o iznosu potrebnih sredstava koje obezbjeđuje opština.

 

Jedinica lokalne samouoprave može kroz materijalne troškove obezbijediti plaćanje punog iznosa ili dijela troškova. Škola može na početku školske godine od učenika naplatiti participaciju, a prikupljena sredstva će koristiti za osiguranje učenika, kupovinu svjedočanstava, diploma, svesaka i slično. U skladu sa preporukama Ministarstva, participacije su oslobođena djeca ratnih vojnih invalida, djeca bez jednog ili dva roditelja, djeca iz višečlanih porodica i primaoci socijalne pomoći. Ukoliko srednju školu pohađaju dva ili više učenika iz iste porodice, svi zajedno plaćaju jednu participaciju- navode iz Ministarstva prosvjete i kulture Republike Srpske.

 

Istovremeno u Gradskoj upravi Banjaluka nema preciznih informacija o utrošenim sredstvima, iako se u cijelu priču uključio i Kabinet gradonačelnika.

 

Imajući u vidu skori početak školske godine 2022/23. Zatražili smo mišljenje od Odjeljenja za finansije o ostvarenim prihodima od participacije učenika za srednje škole i načinu trošenja, za posljednjih 15 godina. Jasno je da se materijalni i drugi troškovi srednjih škola finansiraju većim dijelom iz budžeta Grada. Takođe odluka da srednje škole naplaćuju participaciju od učenika primjenjuje se na nivou cijele Republike Srpske. Grad Banjaluka je već učinio značajne napore u cilju pomoći sugrađanima u vidu podrške porodiljama, sufinansiranja boravka djece u privatnim predškolskim ustanovama, besplatnog prevoza za djecu porodica 4+, kupovine besplatnih udžbenika itd. Sve navedeno jesu veliki potivni primjeri dobre prakse- navode iz Grada Banjaluka.

 

Advokat Sandić ističe da Grad Banjaluka unazad 20 godina nije vršio nikakvu kontrolu namjene utroška sredstava prikupljenih na osnovu participacija.

 

Ovaj novac se uplaćuje na račun budžeta Grada Banjaluka, a nakon toga grad novac doznačava školama. Međutim, grad nikada, odnosno unazad 20 godina, nije vršio kontrolu namjene utroška ovih sredstava, a koja se po zakonu mogu utrošiti isključivo na: osiguranje učenika, kupovinu svjedočanstava, diploma, svesaka i slično. Kada uzmete u obzir da učenici posebno plaćaju osiguranje u školama, da sami kupuju sveske, onda se postavlja pitanje koliko to škola godišnje potroši na svjedočanstva i diplome, a imajući u vidu da 11 srednjih škola godišnje od participacije ostvari prihod od oko preko 300.000 KM. Znajući kako se direktori škola biraju na ove funkcije isključivo po stanačkoj pripadnosti i/ili podobnosti, kao i članovi školskih odbora koji utvrđuju budžetm rashode i prihode škole, možemo samo zamisliti kreativnost tih istih direktora prilikom trošenja ovih sredstava za koje niko ne traži kontrolu ili pravdanje- zaključio je Sandić.

IZVOR: Gerila.info

 

 

Оставите одговор

Ваша адреса е-поште неће бити објављена. Неопходна поља су означена *