Trećina dobiti privrede Istočnog Sarajeva u kategoriji koja uključuje kockanje

Ukupni prihodi privrednih subjekata u Istočnom Sarajevu u prošloj godini premašili su dvije milijarde KM, dok je ukupna dobit iznosila gotovo 277 miliona KM. Zanimljivo je da je oblast zabave, rekreacije i igara na sreću među najvećim izvorima dobiti, pokazuje zvanični izvještaj o stanju u privredi koji su gradske službe sačinile na osnovu podataka Agencije za posredničke, informatičke i finansijske usluge (APIF).

Piše: Mladen Lakić

Fotografija: SPIN Info

Broj registrovanih privrednih subjekata u prođloj godini povećan je sa 1.718 na 1.779. Međutim, detaljniji pregled pokazuje i drugačiju sliku: broj zaposlenih smanjen je za 210, proizvodne djelatnosti godinu su završile u milionskim gubicima, uvoz je gotovo dvostruko veći od izvoza.

Kockanje među najvećim izvorima dobiti

Jedan od podataka koji najviše privlači pažnju nalazi se u kategoriji “umjetnost, zabava i rekreacija“. Prema izvještaju, privredni subjekti iz ove oblasti ostvarili su oko 95 miliona KM dobiti, odnosno 34,39 odsto ukupne dobiti privrede Istočnog Sarajeva.

Podatak je na sjednici Skupštine Grada posebno izdvojio šef Kluba odbornika Srpske demokratske stranke (SDS) Aleksandar Golijanin.

“Ono što je meni zaparalo oči, i dok sam čitao nisam mogao da vjerujem, jeste da firme na području Grada Istočno Sarajevo koje najviše doprinose, koje imaju najviše dobiti, jesu firme svrstane u kategoriju “umjetnost, zabava i rekreacija”, rekao je Golijanin.

Golijanin je podatak povezao sa kockarnicama, kladionicama i drugim djelatnostima povezanim sa igrama na sreću. 

U jednoj od šest opština Grada odnosno Opštini Istočno Novo Sarajevo, ova kategorija učestvuje u dobiti sa čak 63,13 odsto.

Govoreći o društvenim posljedicama kockanja, Golijanin je ocijenio je da takve djelatnosti posebno cvjetaju u sredinama u kojima ljudi imaju manje novca i upozorio na rizik od zavisnosti. Kao jedno od mogućih rješenja predložio je dodatno oporezivanje kladionica i kockarnica i usmjeravanje tih sredstava u edukaciju djece i mladih. 

Dodatno, ovaj odbornik opozicije je kritikovao i način na koji je izvještaj pripremljen, navodeći da odbornici nisu dobili detaljnije podatke od onih koji su već javno dostupni putem APIF-a.

Iz Grada Istočno Novo Sarajevo Informaciju o stanju u privredi nisu komentarisali, te je ista usvojena većinom glasova.

Građevina radi, proizvodnja gubi

Drugi veliki oslonac lokalne privrede je građevinarstvo. Privredni subjekti iz ove oblasti ostvarili su više od 42 miliona KM dobiti. Građevinski zamah vidljiv je i na terenu, kroz intenzivnu izgradnju stambenih i poslovnih objekata na području grada. 

Ali kada se pogledaju proizvodne djelatnosti, slika je znatno drugačija. Prerađivačka industrija je 2025. godinu završila sa gubitkom većim od 7,3 miliona KM. Poljoprivreda, šumarstvo i ribolov zabilježili su gubitak od oko 9,6 miliona KM. Građevinarstvo može snažno pokrenuti investicije, promet i zapošljavanje, ali samo po sebi ne govori mnogo o tome koliko je lokalna ekonomija razvila dugoročne proizvodne kapacitete.

Pola milijarde KM obaveza

Još jedna cifra iz izvještaja zaslužuje pažnju. Privredni subjekti Istočnog Sarajeva iskazali su ukupna potraživanja od 432,8 miliona KM, dok njihove obaveze iznose oko 500,3 miliona KM. Razlika je približno 67,5 miliona KM. Važno je razlikovati da prihod govori koliko je novca prošlo kroz poslovanje ali ne pokazuje sam po sebi koliko je tog novca ostalo, koliko je potraživanja naplativo niti koliko obaveza dospijeva na naplatu. Zato dvije milijarde KM prihoda treba posmatrati zajedno sa ostatkom finansijske slike. 

210 radnika manje

Kada se statistika pogleda malo detaljnije, slika više nije tako jednostavna. Broj zaposlenih u privredi smanjen je sa 13.982 na 13.772, odnosno za 210 radnika. Drugim riječima, u godini u kojoj su prihodi privrede prešli dvije milijarde KM, broj zaposlenih u privredi je pao iako je broj registrovanih privrednih subjekata povećan sa 1.718 na 1.779. 

Na Palama je broj zaposlenih u privredi smanjen sa 2.861 na 2.758. U Istočnoj Ilidži sa 2.208 na 2.198, a u Trnovu sa 85 na 76.

Sokolac je u ovoj statistici posebno zanimljiv. U toj je opštini evidentirano 5.906 zaposlenih, ali i u samom gradskom izvještaju upozorava se da taj podatak ne predstavlja realnu sliku zaposlenosti, jer je na području opštine registrovano sjedište JPŠ “Šume Srpske“, pa se zaposleni tog preduzeća broje na Sokocu iako u tom mjestu ne žive niti rade. U Istočnom Starom Gradu u 2025. godini evidentirano je 320 zaposlenih u odnosu na 2024. godinu, kada ih je bilo 173. U Istočnom Novom Sarajevu evidentirano je 2.514 zaposlenih u 2025. godini što je neznatno manje u odnosu na 2024. kada ih je bilo 2.527.

Grad više uvozi nego što izvozi

Udio Istočnog Sarajeva u ukupnom izvozu Republike Srpske iznosi 2,93 odsto, dok u uvozu učestvuje sa 4,29 odsto. Pokrivenost uvoza izvozom iznosi 48,46 odsto. Jednostavnije rečeno, vrijednost izvoza pokriva manje od polovine vrijednosti uvoza. Trgovina na veliko i malo ostaje najzastupljenija djelatnost, sa prihodima većim od 828 miliona KM, a tu se posebno ističe Istočna Ilidža, koja učestvuje sa 87,4 odsto uvoza na nivou cijelog grada.

Posmatrano kroz zbirne pokazatelje, privreda Istočnog Sarajeva u 2025. godini ostvarila je visok prihod i značajnu ukupnu dobit. Međutim, detaljniji pregled pokazuje i pad broja zaposlenih, gubitke u pojedinim proizvodnim djelatnostima, veću vrijednost uvoza od izvoza i veliku koncentraciju dobiti u sektoru zabave i rekreacije. Upravo zbog toga pitanje koje je otvoreno na sjednici Skupštine nije samo koliko je privreda zaradila, već i iz kojih djelatnosti ta dobit dolazi i koliko takva struktura može biti oslonac dugoročnom razvoju grada.