Kome su u Istočnom Sarajevu Košarac i Babalj dodijelili novac iz budžetske rezerve?

Među funkcionerima koji su pred kraj mandata dijelili sredstva našla su se i dvojica političara iz Istočnog Sarajeva i to ministar spoljne trgovine i ekonomskih odnosa i zamjenik predsjedavajućeg Savjeta ministara BiH Staša Košarac (SNSD) i poslanik u Predstavničkom domu Parlamentarne skupštine BiH Darko Babalj (SDS) koji je kandidat za novi mandat na Opštim izborima ove godine.

Piše: Mladen Lakić

Kada se pogleda samo ono što su dodijelili korisnicima sa područja Istočnog Sarajeva odnosno Pala, Sokoca, Trnova, Istočnog Novog Sarajeva dobije se zanimljiv presjek načina trošenja javnog novca.

Košarac je 5.000 KM dodijelio Udruženju „Gastro festival Toplik“ iz Istočnog Novog Sarajeva za gastronomske manifestacije.

Po 2.000 KM dobili su Udruženje sportskih ribolovaca „Željeznica“ iz Trnova i Džudo klub „Glasinac2018“ iz Sokoca.

Kod Babalja je spisak nešto duži.

Babalj, koji je srpski član Kolegijuma Predstavničkog doma iz budžetske rezerve kad je riječ o Istočnom Sarajevu najveći pojedinačni iznos, 5.000 KM, dodijelio je Udruženju građana „Aurora“ za podršku manifestaciji „Tebi, goro Romanijo“.

Sa po 1.000 KM pomogao je Srpsko pjevačko društvo „Sloga“ iz Istočnog Sarajeva, kao i tri udruženja sa Pala: Udruženje građana „Četa Petar Pandurević“, Planinarski klub „Javorina“ i Udruženje ljubitelja umjetnosti.

Babalj je, prema navodima CAPITAL-a, sredstva iz budžetske rezerve dodijelio i pojedinim fizičkim licima za sanaciju materijalne štete i finansiranje humanitarnih potreba.

Košarac je, prema podacima koje je objavio CAPITAL, podijelio ukupno 54.000 KM, dok je Babalj rasporedio 32.000 KM.

Zanimljivo je da je trebinjska „Xplode media“ dobila od Košarca 5.000 KM.

Ta firma je već nekoliko godina predmet medijske pažnje. Direkt je još 2023. godine pisao da se „Xplode media“ dovodi u vezu sa Aleksandrom Bodirogom, koji je tada bio odbornik SNSD-a u Skupštini Trebinja. Prema tom izvještaju, firma je osnovana 2021. godine, njen vlasnik je Nemanja Bodiroga, brat Aleksandra Bodiroge, a firma je tada kao jedini ponuđač dobila posao od Elektroprivrede Republike Srpske vrijedan oko 790.000 KM bez PDV-a, odnosno oko 920.000 KM sa PDV-om, za reklamiranje na sportskim, kulturnim, humanitarnim i drugim događajima.

CAPITAL je u maju ove godine objavio da su Hidroelektrane na Trebišnjici (HET) sa ovom agencijom zaključile okvirni sporazum vrijedan više od pola miliona maraka, na period od godinu dana.  „Xplode media“ je i ranijih godina dobijala poslove od HET-a, dok je od matičnog preduzeća „Elektroprivrede Republike Srpske“ krajem prošle godine dobila još 700.000 KM, a da je tokom 2024. godine od istog preduzeća dobila 2,9 miliona KM sa PDV-om za reklamiranje na sportskim, kulturnim i humanitarnim događajima.

Riječ je o relativno malom iznosu u odnosu na višemilionske poslove o kojima su prethodnih godina izvještavali mediji i upravo zato se i postavlja pitanje kriterijuma dodjele novca iz budžetske rezerve.  

Kada se saberu konkretno navedeni iznosi za korisnike sa područja Istočnog Sarajeva i njegovih pet opština, riječ je o najmanje 17.000 KM.

Šta je problem sa budžetskom rezervom?

Transparency International BiH u analizi „Budžetska potrošnja javnih sredstava u izbornim i neizbornim godinama -između zakona i rizika zloupotrebe posebno upozorava na budžetske rezerve i interventna sredstva.

Navodi se da su upravo takvi instrumenti među rizičnijim oblicima budžetske potrošnje u izbornim godinama, jer omogućavaju brzo i diskreciono dijeljenje javnog novca. To, naravno, samo po sebi ne znači da je svaka dodjela iz budžetske rezerve nezakonita ili zloupotreba. I TI BiH naglašava da se zaključak ne može izvesti samo iz činjenice da je novac nekome dodijeljen, ali da  treba gledati kome se novac daje, po kojim kriterijumima, u kojem trenutku, na koji način i za koju svrhu.

Upravo tu TI BiH postavlja pitanje koje je zanimljivo i u ovom slučaju: formalna zakonitost neke odluke nije nužno kraj priče. U analizi se navodi da ključ treba da bude „način, dinamika i svrha raspodjele sredstava“, odnosno pitanje da li određena raspodjela ima dominantno javni ili politički karakter.

U situaciju kada funkcioneri pred kraj mandata, u izbornoj godini raspoređuju sredstva iz budžetske rezerve, sasvim je legitimno pitati: po kojim kriterijumima i zašto je određeni korisnik dobio baš taj iznos jer građani imaju pravo da znaju kako se došlo do odluke kome će taj novac biti dodijeljen.