Monti Pajton: Vlada po četvrti put izdala ekološku dozvolu za rudnik Bistrica!
Što sud preko noći poruši to Vlada preko dana ponovo sagradi. Kada je rudnik Bistrica u pitanju nema te sile koja, izgleda, može ministarstvo za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju da spriječi u ponovnim izdavanjima ekoloških dozvola. Sada je na redu ponovo sud.
Piše: Vladimir Kovačević/ Gerila
Okružni sud u Banjaluci je po treći put poništio ekološku dozvolu koju je Ministarstvo za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju Republike Srpske izdalo preduzeću Drvoexport iz Teslića za rudnik Bistrica u istoimenom selu između Banjaluke i Prijedora. Sud je posljednju presudu kojom poništava dozvolu donio u junu ove godine. Ministarstvu na čijem čelu je Bojan Vipotnik trebalo je mjesec dana da Drvoexportu izda novu, četvrtu po redu, ekološku dozvolu.
Dosadašnje ekološke dozvole Okružni sud u Banjaluci je poništavao na osnovu tužbe mještana Bistrice i Centra za životnu sredinu iz Banjaluke. Posljednjom presudom iz juna ove godine sud je utvrdio, isto kao i u prethodna dva puta, da resorno ministarstvo nije pravilno utvrdilo činjenice niti postupilo po ranijim sudskim uputstvima, čime je nastavljen pravni apsurd koji traje godinama. Presuda od 2. juna 2026. godine potvrđuje da je dozvola izdata uz ozbiljne proceduralne nedostatke, uprkos tome što je sud već dva puta ukazivao na iste probleme.
U najnovijoj ekološkoj dozvoli, koja je u posjedu Gerila info, piše da je preduzeće Drvoexport dužno da ispuni osnovne obaveze zaštite životne sredine, u skladu sa Zakonom o zaštiti životne sredine tokom rada i prestanka rada postrojenja. Apsurdima nema kraja jer Drvoexport više ne kopa u Bistrici, tamo je posao završen a preduzeće nije teritoriju na kojoj je kopalo vratilo u prvobitno stanje.
Navodi se niz mjera koje se trebaju poštovati. Mještani već godinu dana upozoravaju da na kopu nije bilo nikakve kontrole a da nije vođeno računa o zaštiti životne sredine. Inače ovaj rudnik je poznat i po tome što su radovi na iskopavanju uglja počeli prije izdavanja koncesije.
Slučaj Bistrice već je postao jedan od najupečatljivijih primjera načina na koji institucije Republike Srpske upravljaju projektima eksploatacije prirodnih resursa. Prvu ekološku dozvolu sud je poništio 2024. godine jer nije bilo adekvatno utvrđeno takozvano „nulto stanje“ životne sredine, odnosno stanje prostora prije početka rudarskih radova. Istovremeno, utvrđeno je da investitor nije dostavio projekat remedijacije i rekultivacije zemljišta.
Sud je tada prihvatio argumente Centra za životnu sredinu i mještana Bistrice da su radovi započeli prije nego što su pribavljene potrebne dozvole i prije nego što je dodijeljena koncesija. Time je, praktično, bilo onemogućeno da se naknadno utvrdi stvarno stanje životne sredine koje je trebalo biti predmet zaštite.
Nakon toga Ministarstvo je investitoru izdalo novu dozvolu, ali je i ona prošle godine poništena. Sud je tada zaključio da dokumentacija na osnovu koje je dozvola izdata ne odražava stvarno stanje na terenu, posebno imajući u vidu tvrdnje o proširenju eksploatacionih granica i činjenicu da su pojedini izvještaji izrađivani tek nakon što su radovi već bili izvedeni.
Nakon toga, ne obazirući se na obavezujuće preporuke suda, ministarstvo izdaje još dvije ekološke dozvole.
Posebno je problematično što su institucije raspolagale informacijama da su rezerve uglja već iscrpljene i da je investitoru naloženo pribavljanje dokumentacije za zatvaranje rudnika, dok pitanje eventualnog nezakonitog proširenja eksploatacije nikada nije do kraja razjašnjeno.
„Ovaj slučaj odražava potpuno odsustvo autonomije upravno-pravne zaštite i integralnog odlučivanja, u kontekstu zaštite životne sredine i prevencije štete, što je bila dužnost javne vlasti. Koncesija je dodjeljena bez učešća javnosti, i potpuno je realizovana bez pravosnažne ekološke dozvole, prekršajne ili krivične odgovornosti“, izjavio je Redžib Skomorac, viši pravni savjetnik Centra za životnu sredinu, u junu ove godine.
Tokom prethodnih mjeseci mještani su upozoravali na zamućenje rijeke Crljenjače, naslage jalovine uz vodotok i moguće posljedice po lokalni vodovodni sistem.
Advokatica Dragana Stanković, koja zastupa grupu mještana, smatra da je problem dodatno produbljen činjenicom da sud ni nakon trećeg poništenja nije sam riješio upravnu stvar, iako je, prema njenom tumačenju, za to imao zakonski osnov.
“Presuda suda, još jedna u nizu, potvrđuje da je eksploatacija u Bistrici bez zakonitog uporišta u vidu valjane ekološke dozvole, ali takođe i da nadležno ministarstvo neće da sprovodi pravosnažne sudske odluke, što je, inače, krivično djelo. Takođe, kada nadležni organ ne postupi po uputstvima i shvatanjima iz presude, sud je, po zakonu dužan da povodom nove tužbe sam riješi stvar. Ovdje bi to podrazumijevalo da sud sam odluči da li se izdaje ekološka dozvola ili se odbija ili odbacuje zahtjev za njeno izdavanje, čime bi se stvar pravosnažno riješila. Sud to, međutim, ni ovaj put to nije učinio, pa se postupak nastavlja, a kraj mu se ne nazire. Time se mještanima Bistrice sistemski krši pravo na pravično suđenje, kako u pogledu razumnog roka za njegovo okončanje, tako i u pogledu prava na izvršenje pravosnažnih presuda”, navela je Stanković nakon trećeg poništenja ekološke dozvole od strane Okružnog suda, u junu ove godine.
Inače, preduzeće Drvoexport u vlasništvu je Srđana Klječanina Rufija odbornika SNSD-a iz Teslića, makar zvanično. On se dovodi u vezu sa pojedincima iz najbližeg okruženja Aleksandra Vučića a ugalj iz Bistrice, Bukove Kose kao i još nekih ležišta u Republici Srpskoj izvozi se u Srbiju.
Iz kabineta Aleksandra Vučića, koji ovih dana slavodobitno obilazi zapadne dijelove Republike Srpske, nikada nisu odgovorili na naša pitanjima o tvrdnjama da su u izvoz uglja i kopanja po Republici Srpskoj mimo zakona umiješani pojedinci iz njegovog okruženja.
