Суб. дец 3rd, 2022

Đački zapis Gavrila Principa

Evo šta je jugoslovenska štampa pisala o malobrojnoј ali značajnoj  književnoј zaostavštvini Gavrila Principa člana “Mlade Bosne”, organizacije koja je predstavljala intelektualnu srž tadašnjeg društva u Bosni i Hercegovini.

 Decembar 1974. 

Veoma se malo zna o književnim pokušajima nacionalnog revolucionara Gavrila Principa (1894-1918) koji je 28. juna 1914. godine atentatom na austrougarskog prestolonaslednika Franca Ferdinanda najavio Prvi sveetski rat. Poput većine svojih drugova iz gimnazije i Gavrilo Princip je pisao stihove koji su, po svoj prilici, davno izgubljeni.

Izgleda da je najveći broj svojih pesama sam Princip uništio, jer one po tvrđenju jednog savremenika nisu “izdržale njegovu samokritiku”.

Neke od svojih mladalačkih pesama Gavrilo Princip je podario devojci Jeleni Jezdimirović, koja ih je, uplašena posle atentata, stavila u limenu kutiju i sa ostalim uspomenama zakopala u zemlju nedaleko od očevog pčelinjaka u selu Dragojlovcu kraj Bijeljine.

Kad je posle završetka rata Jelena otkopala svoje “uspomene” , po njenom pričanju, “bilo je sve istrulilo”.

Ipak, kao svjedočanstvo Principovog književnog talenta ostao je ovaj njegov uzbudljiv zapis u knjizi meteorološke stanice na Bjelašnici čiji odlomak prenosimo:

Ko da zaspe u onom carstvu sanja i iluzija…

Prohujaše dani gnjavaže i dosadnosti za prljavom, iskrižanom školskom klupom- nastadoše ferije. Veselje prođe poslije trodnevnog boravka kod kuće, odlučismo da prekratimo ove vruće i dosadne dane- putovanjem gdje- hajdemo na Bjelašnicu i dalje: smišljeno- učinjeno!

Pođosmo iz Hadžića u zalazak sunca kada se čitava zapadna strana zažari divnim purpurom… Brzim koracima dospjesmo na podnožje Bjelašnice, naravno hvaleći se brzimo, hoda, i brišući krupne graške znoja. Poslije kratkog jemeka pod šumicom, krenusmo…

Šuteći koračasmo nestalim koracima po šumi zaneseni u onu tajanstvenu, duboku tišinu, slušasmo nemušti šapat mirisnog cvijeća i nijemog drveća…

Dalje ne mogosmo- obavismo fukarnu večeru, naložismo vatru- te ne mogu sigurno reći da mi je to bio najljepši prizor što ga viđeh- il’ ma u kog pjesnika prikazana čitah, oh da vam je samo vidjeti kakve su divne i plastične slike što ih činjaše krvava, živa vatra sa crnom… paklenom tamom, šapat crnog visokog borja sa ovom rugobnom noćnom, zaštitnicom pakla i njegovih sinova, činjaše se kao šapat začaranih giganagta sa čudnovatim nimfama, i kao da čuješ pjesmu četiriju sirenskih djeva, tužnu ‘Eolovu iharfu’ ili božanstvanog Orfeja.

Svi pospaše oko vatre, ja ne mogah, bijah snen, drijemah, al’ ko da zaspe u onom carstvu sanja i iluzija.

Mala nepogoda- tužni fijuk bijesnih vjetrova titraše sa nijemim gigantima- ono se probudiše sa žaljenjem- bol, tuga, život- ah misli, vizije i iluzije moje. Zapjevasmo neku tužnu pjesmu, a u meni srce šapće i strepi neg moji začarnjaci.

Oni i opet lijepo oko vatre i šušanj, a ja pjevah, sanjah i molih tajnu, oh, to bijahu slatki i bolni časovi u divnom ciku zore, ljepšem od ljepote, slađem od sna, oh, mnogo ljepšem i idealnijem neg što ga je ijedan evropski pjesnik opjevao- kojeg čarobni blijesak i krvavo koralno sunce može da prikaže samo čin čarobnog i sanjivog istoka- gledajte samo, pa ćemo vidjeti…

Bjelašnica, 
Gavrilo Princip 
25. juna 1911.

V razred velike gimnazije 
Sarajevo.”

Izvor: Yugopapir



Оставите одговор

Ваша адреса е-поште неће бити објављена. Неопходна поља су означена *